Vergelijkingsgids: PGB vs. zorg in natura bij dementiezorg thuis

Stel je voor: je vader of moeder heeft dementie en wil zo lang mogelijk thuis wonen.

Een logische wens, maar het brengt veel vragen met zich mee. Wie helpt er met douchen? Wie kookt er? En wie regelt dit allemaal?

De belangrijkste vraag is vaak: kies je voor een Persoonlijk Budget (PGB) of voor zorg in natura? Het voelt als een enorme keuze, en dat is het ook.

Maar maak je geen zorgen. We gaan het samen stap voor stap uitleggen, in gewoon Nederlands, zonder ingewikkelde termen.

Zo ontdek je welke optie het beste past bij jou en je naaste.

Wat is een Persoonlijk Budget (PGB)?

Een Persoonlijk Budget, oftewel PGB, is eigenlijk een zak met geld die je van de gemeente of het zorgkantoor krijgt.

Dit geld is specifiek bedoeld voor zorg en ondersteuning. Het grote voordeel? Jij bepaalt hoe je het besteedt.

• Verpleging en persoonlijke verzorging (bijvoorbeeld hulp bij wassen en aankleden).
• Huishoudelijke hulp.
• Begeleiding (dagbesteding of activiteiten thuis).
• Modulaire zorg (losse onderdelen van zorg).

In plaats van dat de gemeente een zorgverlener voor je uitzoekt, huur je zelf iemand in. Dat kan een professionele zorgverlener zijn, maar ook een buurvrouw, een familielid of een kennis. Je kiest zelf wie er in huis komt en wat er precies gedaan wordt. Een PGB is er voor verschillende soorten zorg, zoals:

Het PGB is bedoeld om jou de regie te geven. Je sluit contracten af met zorgverleners en bent zelf verantwoordelijk voor de administratie.

Hoe werkt het aanvragen?

Het klinkt misschien als veel werk, maar voor veel mensen weegt de vrijheid zwaarder. Je vraagt een PGB aan bij de gemeente (via de Wmo) of bij het zorgkantoor (via de Wet langdurige zorg, Wlz). Een indicatiecommissie beoordeelt welke zorg nodig is.

Als de aanvraag is goedgekeurd, ontvang je een budget. Dit bedrag is gebaseerd op de zorgvraag en de tarieven die in de markt gelden. Je mag het geld alleen besteden aan zorg die in het indicatiebesluit staat.

Wat is Zorg in Natura?

Zorg in natura is de tegenhanger van een PGB. Hierbij regelt de gemeente of het zorgkantoor alles voor je.

Je krijgt geen geld op je rekening, maar direct een zorgverlener op bezoek. De organisatie regelt wie er komt en wanneer. Jij hoeft zelf geen contracten te sluiten of loonstrookjes te controleren. De zorgverlener is in dienst bij een grote zorgorganisatie of een kleinere thuiszorginstelling.

Deze vorm van zorg wordt geleverd door professionals die werken volgens de afspraken die de gemeente met de zorgaanbieder heeft gemaakt. Het is een "standaard" pakket, maar wel afgestemd op wat er in de indicatie staat.

Veel mensen kiezen hiervoor omdat het minder regelwerk met zich meebrengt. Je hoeft je geen zorgen te maken over de administratie of het zoeken van geschikte hulp; dat is al geregeld.

Het verschil in één oogopslag

Om de keuze makkelijker te maken, zetten we de belangrijkste verschillen op een rij. Beide opties bieden zorg, maar de manier waarop je de zorg krijgt, verschilt sterk. Bij een PGB heb je de touwtjes in handen.

Je bepaalt zelf wie er langskomt, hoevaak en wat er gedaan wordt.

Controle en keuzevrijheid

Wil je liever een zorgverlener die dezelfde taal spreekt? Of iemand die ’s ochtends vroeg kan komen?

Met een PGB is het mogelijk. Bij zorg in natura is de keuze beperkter. De zorgorganisatie stuurt iemand die beschikbaar is.

Administratie en verantwoordelijkheid

Als je niet tevreden bent over de zorgverlener, moet je dit melden bij de organisatie, en zij zoeken een vervanger.

Dit kan soms even duren. Met een PGB ben je een soort werkgever. Je moet een zorgovereenkomst opstellen, urenregistratie bijhouden en de zorgverleners betalen. Ook controleer je of de zorgverlener een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) heeft.

Kwaliteit en aanspreekpunt

Dit vraagt tijd en organisatievermogen. Bij zorg in natura is de administratie minimaal.

De zorgorganisatie regelt de facturatie en de planning. Jij hoeft alleen te tekenen voor de geleverde zorg.

Bij een PGB spreek je de zorgverlener direct aan. Als er iets misgaat, bespreek je het met de persoon zelf. Bij zorg in natura is er een organisatie als aanspreekpunt. Dit kan fijn zijn als er problemen zijn, maar het kan ook voelen als een extra laag tussen jou en de zorgverlener.

Financiële verschillen: Wat kost het?

De financiële kant is vaak de doorslaggevende factor. Zowel een PGB als zorg in natura worden vergoed vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) of de Wet langdurige zorg (Wlz). Er geldt wel een eigen bijdrage.

In 2024 is de maximale eigen bijdrage voor zorg thuis via de Wmo ongeveer € 19,50 per maand, maar dit kan oplopen tot € 222,29 per maand bij een hoger inkomen via de Wlz.

Dit bedrag is voor beide opties hetzelfde. Het verschil zit in de besteding.

Bij een PGB betaal je de zorgverlener uit het budget. De tarieven die je mag betalen, zijn vastgesteld door de overheid (de maximumtarieven). Als je een zorgverlener vindt die voor een lager tarief werkt, houd je geld over.

Dit overgebleven budget mag je soms besteden aan andere dingen die de kwaliteit van leven verbeteren, zoals dagbesteding of een sportabonnement, mits dit in de indicatie staat.

Bij zorg in natura worden de kosten betaald uit de algemene pot van de zorgaanbieder. De gemeente betaalt de zorgorganisatie. De tarieven zijn vaak hoger dan de maximumtarieven voor een PGB, omdat de organisatie ook overheadkosten heeft (management, kantoor, etc.). Je hebt hier als cliënt geen zicht op. Je ziet alleen de eigen bijdrage op de rekening.

De indicatie: De basis van je keuze

Ongeacht voor welke optie je kiest, begint het met een indicatie. Een indicatiecommissie beoordeelt wat er nodig is.

Dit gebeurt op basis van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) of de Wet langdurige zorg (Wlz). De commissie kijkt naar de zelfredzaamheid, de veiligheid en de sociale omgeving. Voor dementiezorg thuis is een indicatie vaak gebaseerd op de Wlz.

Hierbij wordt gekeken of er 24 uur per dag toezicht of zorg nodig is. Als de indicatie is vastgesteld, mag je kiezen voor een PGB of zorg in natura.

Je bent niet verplicht om voor een PGB te kiezen, zelfs als je daar recht op hebt.

De gemeente moet je wel informeren over beide mogelijkheden.

Wanneer kies je voor wat?

De keuze hangt af van je persoonlijke situatie, je wensen en je capaciteiten. Hieronder een paar scenario’s om je op weg te helpen.

Kies voor een PGB als:

• Je veel regie wilt: Je wilt zelf bepalen wie er over de vloer komt en hoe de zorg wordt ingevuld.
• Je flexibiliteit nodig hebt: De zorgvraag wisselt, en je wilt snel kunnen schakelen zonder eerst een organisatie te bellen.
• Je een vertrouwde persoon wilt inhuren: Je wilt een familielid of kennis laten zorgen, mits die persoon voldoet aan de eisen.
• Je administratief sterk bent: Je kunt het regelwerk aan of hebt hulp van een PGB-consulent.

Kies voor zorg in natura als:

• Je geen zin hebt in administratie: Je wilt niet zelf op zoek naar zorgverleners en loonadministratie bijhouden.
• Je zekerheid wilt: Je wilt dat de zorg altijd doorgaat, ook als een zorgverlener ziek is. De organisatie regelt vervanging.
• Je geen vertrouwde persoon hebt: Je hebt geen familie of kennis die de zorg kan overnemen.
• Je snel zorg nodig hebt: Soms is de wachtlijst voor zorg in natura korter dan de tijd die het kost om een PGB op te zetten.

Praktische tips voor je keuze

Voordat je een beslissing neemt, is het slim om een paar dingen te checken. Elke gemeente heeft onafhankelijke cliëntondersteuners die je gratis helpen.

Vraag advies aan een onafhankelijke cliëntondersteuner

Ze weten precies wat er speelt in jouw regio en kunnen meekijken welke optie het beste past.

Check de wachtlijsten

Ze zijn er voor jou, niet voor de gemeente. Vraag bij lokale zorgaanbieders na of er wachtlijsten zijn. Soms is er voor zorg in natura een lange wachtlijst, terwijl je met een PGB sneller iemand kunt vinden.

Denk na over de toekomst

Dit verschilt per regio. Dementie is progressief. De zorgvraag kan veranderen. Een PGB is flexibel, maar vraagt wel aanpassingsvermogen.

Zorg in natura is stabiel, maar minder flexibel. Bedenk wat er gebeurt als de situatie verslechtert.

Conclusie

Er is geen goed of fout antwoord op de vraag of je moet kiezen voor een PGB of zorg in natura.

Beide systemen bieden kwalitatieve zorg, maar ze werken anders. Een PGB geeft je meer vrijheid en keuze, maar vraagt meer van je organisatievermogen. Onze vergelijking tussen PGB en zorg in natura helpt je bij het maken van een weloverwogen keuze voor de zorg in onze landhuizen.

De trend in Nederland is dat steeds meer mensen kiezen voor een PGB, omdat ze de regie over hun leven willen behouden. Maar het is geen wedstrijd.

Kijk naar je eigen situatie. Wat kun je aan? Wat wil je?

En wat heeft je naaste nodig? Praat erover met je naasten, een cliëntondersteuner of een zorgprofessional. En onthoud: je bent niet alleen. Er is veel hulp beschikbaar om de juiste keuze te maken.